Prachtig PRAAG ontvangt weer graag

Praag zat anderhalf jaar geleden midden in het toeristenseizoen toen de imposante Moldau veranderde in een woest kolkende en allesvernietigende watermassa. Met het water verdwenen ook de toeristen. Maar Praag blijft een bezoek waard: de meeste monumenten en bezienswaardigheden in de ‘Gouden Stad’ zijn weer gewoon te bezoeken.

Wie herinnert zich niet de tragische beelden van olifant Kadira die – totaal in paniek – tot zijn kop in het water stond en uiteindelijk moest worden doodgeschoten omdat hij anders een wrede verdrinkingsdood zou sterven? De Praagse dierentuin stond op 13 augustus van dit jaar voor de helft onder water. “Op sommige plaatsen stond het water wel acht meter hoog”, verzucht Vit Kahle van ‘Zoo Praha’.

Een plan om de enige mannetjesolifant van de dierentuin te redden, mislukte jammerlijk. Het was de bedoeling de muur tussen het verblijf van Kadira en het verblijf van de drie inmiddels geëvacueerde vrouwtjesolifanten, waar nog een droog plekje was, op te blazen. Plots verscheen daar echter een op hol geslagen nijlpaard in het vrouwtjesverblijf. Het dier was daar door het hoge water terechtgekomen. Het personeel kon nu geen dynamiet meer plaatsen. Besloten werd om Kadira uit zijn lijden te verlossen, want het water bleef stijgen.

En dan het bijna ongelooflijke verhaal van zeeleeuw Gaston. Hij zwom 400 kilometer de Moldau af naar Duitsland tot hij werd gevangen bij Wittenberg, zo’n 100 kilometer van Berlijn. Op weg terug naar Tsjechië, twaalf uur nadat hij gevangen was, overleed hij. “Gaston was door slechts drie man gevangen, een teken dat hij extreem vermoeid was, want normaal is dat onmogelijk”, vertelt Kahle.

Nu ligt het verblijf van de zeeleeuwen er weer vredig bij. Het jonge zeeleeuwtje Melone koestert zich in het najaarszonnetje. Deze dochter van Gaston werd in juni geboren en moeder Julinke komt af en toe een kijkje nemen.

Schade

De schade aan de dierentuin is enorm. Officiële ramingen gaan uit van 125 miljoen kronen (ruim 4 miljoen euro), maar Kahle denkt dat het wel 200 miljoen kronen zal oplopen.

De president van Sri Lanka wil een nieuwe mannetjesolifant schenken, maar eerst zal er het nodige aan de geteisterde verblijven moeten worden opgeknapt. De nieuwe olifant wordt niet voor de herfst van volgend jaar verwacht. Pas over drie jaar zal alles weer zijn zoals het was, maar de dierentuin is wel gewoon toegankelijk.

In de historische binnenstad van Praag is de schade op het eerste gezicht veel minder groot. De metro is gesloten, veel woonhuizen hebben zwaar te lijden gehad. Totale geschatte schade: 10 tot 12 miljard kronen (330 tot 400 miljoen euro).

In de vier onverminderd mooie districten van het oude centrum – Mala Strana, Stare Mesto, Nove Mesto en Josefov – komen gotiek en Renaissancestijl samen met barokke bouw en classicisme.

In de joodse wijk Josefov, ten noorden van het oude stadsplein, hebben enkele historische synagogen als gevolg van de watersnood hun deuren moeten sluiten. Half oktober gaan, als alle herstelwerkzaamheden volgens planning verlopen, drie synagogen weer open.

In de belangrijkste synagoge, de dertiende-eeuwse Oude Nieuwe Synagoge, stond het water 1,5 meter hoog, maar het gebedshuis is inmiddels weer open. Diensten worden er nog niet gehouden want de kwetsbare thorarollen liggen ergens veilig opgeslagen totdat alle schade hersteld is.

Praag kent een rijke joodse traditie, hoewel er nu nog maar 1400 geregistreerde joden wonen. Liefst 84 procent van de ruim 118.000 joden uit Praag en omgeving overleefde de Tweede Wereldoorlog niet. In de muren van de Pinkas Synagoge staan alle namen geschreven van de joodse slachtoffers uit Bohemen en Moravië die vielen tijdens de holocaust. Het is een monument dat jaarlijks door vele joden van over de hele wereld bezocht wordt.

Josefov

Een andere drukbezochte plek in Praag is de joodse begraafplaats in Josefov. Overledenen werden hier van 1439 tot 1787 boven op elkaar begraven omdat het de enige plaats was waar de joden hun doden mochten begraven. De grafstenen staan door het hoge water nog schever dan ze al stonden.

Van het boven de stad uittorende Praagse Kasteel tot de Kruittoren en het historische gemeentehuis in Nove Mesto (Nieuwe Stad), vrijwel alle bezienswaardigheden in het prachtige Praag zijn open voor het publiek. De St. Vitus Kathedraal nabij het Praagse Kasteel is zeker een bezoek waard, al was het maar vanwege de imposante glas-in-loodramen en andere kunstschatten. Keizer Karel IV gaf de beste bouwmeesters van zijn tijd opdracht voor de bouw van de kathedraal. Pas in de twintigste eeuw werd de bouw voltooid en in het gebouw zijn dan ook vele bouwstijlen te bewonderen.

In vergelijking met de overdonderende St. Vitus Kathedraal doet de ‘Gouden Laan’ met zestien piepkleine huisjes, die gebouwd zijn op een oude kasteelmuur, vertederend aan. Het straatje zou zijn naam volgens de overlevering ontlenen aan alchemisten die in opdracht van keizer Rudolf II namaakgoud moesten fabriceren. Nu zijn er toeristische winkeltjes in gevestigd.

Het bekendste bouwwerk van Praag is natuurlijk de Karelsbrug, die in 1357 in opdracht van Karel IV gebouwd werd. De brug verbindt de districten Stare Mesto en Mala Strana met elkaar. Met een reusachtige kraan werden hier tijdens de overstromingen grote objecten uit de Moldau gevist, van containers tot complete vakantiehuisjes. Zo bleef de historische brug vrij van schade. Vanaf de brug kan men aan de gebouwen langs de kade nog goed zien tot hoe hoog het water hier rond 13 augustus reikte.

Praag is een echte wandelstad. De meeste bezienswaardigheden liggen op loopafstand. Aan het herstel van de metro wordt hard gewerkt. Eind november moet de metro naar het oude centrum weer werken, zo hoopt burgemeester Igor Nemec. Andere metrolijnen moeten in de maanden daarna weer gebruiksklaar zijn. Het centrum is intussen prima bereikbaar per bus.

Niet alleen Praag is de moeite van een bezoek waard. De directe omgeving van de Tsjechische hoofdstad telt vele kastelen. In heel Tsjechië zijn er honderden; de meeste zijn te bezoeken.

Unesco-lijst

Op twee uur rijden van Praag, in de regio Zuid-Bohemen, ligt het middeleeuwse schilderachtige stadje Cesky Krumlov, dat al bijna tien jaar op de Unesco-lijst van meest waardevolle monumenten in de wereld staat. Ook Cesky Krumlov ligt aan de Moldau en werd zwaar getroffen door de overstromingen. Dankzij de hulp van vele vrijwilligers kon het centrum van het stadje al na vijf dagen weer heropend worden. Tot 3 november is in de galerie van Cesky Krumlov een expositie over de overstromingen te zien. In het oude centrum van het plaatsje is, naar het lijkt, al eeuwen niets veranderd.

De grootste trekpleister van de plaats is echter het kasteel van Cesky Krumlov, waarvan de vroegste geschiedenis teruggaat tot 1250. In het kasteel zijn vele kamers met oude, originele interieuren te bewonderen. Het Baroktheater van het kasteel is uniek in de wereld en in perfecte staat. Af en toe worden er zelfs nog concerten gegeven. Na een lange excursie in het kasteel kan in de enorme tuinen lekker uitgerust worden. Het uitzicht op het lager gelegen dorp van Cesky Krumlov en de omgeving is adembenemend.

Niet alleen in het dorp werkt iedereen hard aan het herstel van de waterschade. Het Tsjechische Bureau voor Toerisme heeft in het buitenland 100.000 kronen opgehaald voor Cesky Krumlov. Een flink deel daarvan is in Nederland ingezameld.